محمد اعظم خان ( ناظم جهان )

78

اكسير اعظم ( فارسى )

صندل سرخ دو ماشه در آب عنب الثعلب سبز سلئيده ضماد نمايند و ارسال علق كنند و چون قدرى تجفيف شود بهدانه اصل السوس مقشر نيم‌كوفته هر يك سه ماشه خطمى چهار ماشه خبازى شش ماشه عناب پنج دانه سپستان نه عدد شت در آب گرم تر نموده صبح ماليده صاف كرده شيره خيارين چهار ماشه شربت بنفشه دو توله خاكشى اضافه كرده بخورانند و مغز فلوس با آب عنب الثعلب سبز حل كرده نيم‌گرم ضماد نمايند . و اگر بن دندان نيز متورم باشد بعد تبريد و ارسال علق از گلنار كوكنار هر يك چهار ماشه عنب الثعلب كزمازج گشنيز خشك سويپارى چهاليه نيم‌كوفته هر يك شش ماشه جوز السرد پنج ماشه بزر البنج دو ماشه عدس مسلم يك توله مضمضه نمايند بعده مضمضه مغز فلوس در آب گشنيز سبز حل كرده نمايند كتهه سفيد و زرد طباشير گل نيلوفر عدس مقشر نشاسته گاو زبان سوخته سائيده در دهن پاشند . و اگر اسهال شود لعاب ريشه خطمى در تبريد افزايند باز لعاب بهدانه چهار ماشه شيره تخم كاهو هفت ماشه در عرق شاهتره برآورده شربت نيلوفر خاكشى داخل كرده بدهند . و اگر خناق مع تب و صداع باشد تبريد شيره كاهو شيره مغز تخم كدو شيره عناب لعاب اسپغول شربت بنفشه خاكشى دهند و فصد سرور بعده حجامت و زلو بر قفا نمايند و بعد از آن عنب الثعلب شش ماشه عناب پنج دانه آلوبخارا هفت دانه در عرق شاهتره پنج توله شب گرم نموده بخيسانند صبح خام ماليده شيره كاهو شيره خيارين هر يك شش ماشه شربت نيلوفر خاكشى داخل كرده بدهند غذاقليه و خشكيه يا قليه تورئى و قدرى نان هم و گاهى برعايت نزله و فصل و زمان انتها عوض تبريد جوشانده با شيرجات ميدهند چنانچه عناب پنج دانه بهدانه چهار ماشه جوشانيده شيره كاهو و شربت بنفشه بدهند و به لعاب اسپغول يك توله و آب گشنيز سبز ده دام رب توت دو توله غرغره صبح و شام كنند و غذا كهچترى كم روغن و يا گل بنفشه چهار ماشه در اين جوشانده و افزايند و شيره خيارين شش ماشه و خاكشى چهار ماشه عوض شيره كاهو داخل كنند و جددار حضض مكى هر يك دو ماشه با آب عنب الثعلب تازه ضماد نمايند و يا عناب بهدانه جوشانده شيره مغز تخم كدو شش ماشه نبات اسپغول روز دوم شيره خيارين به جاى كدو طلاگير در سوت جددرار هر يك چهار ماشه با آب عنب الثعلب تازه بر ورم نمايند . و اگر خناق با تب و سوزش گلو و جوشش دهند و دانهعا بعد ماء الجبن از هيجان نزله حار و انصباب آن بر حلق و فصل صيف باشد اول فصد بعده حجامت باز زبور بر قفا بچسبانند عناب آلوبخارا گل نيلوفر جوشانده شيره مغز تخم هندوانه شربت نيلوفر داخل كرده خاكشى پاشيده بنوشند كوكنار عنب الثعلب گلنر و مازو و برگ حنا گشنيز خشك جوشانده غرغره نمايند و اگر بلع دشوار بود در آب عمب الثعلب تازه فلوس خيارشنبر حل كرده غرغره سازند و روز دوم عنب الثعلب گل خطمى گشنيز خشك پوست خشخاش جوشانيده مغز فلوس آب عنب الثعلب تازه آب گشنيز تر داخل كرده غرغره كنند و جددار بوش دربندى رسوت با آب گشنيز تازه بر گلپو ضماد نمايند روز ديگر باز فصد كنند و عرق شاهتره شربت بنفشه بنوشند و باز حجامت و غراغر و ضمادات معموله مسطوره به كار برند و گل بنفشه عناب اصل السوس جوشانيده نبات داخل كرده بياشامند . و اگر در خناق با وجود دشوارى بلع آب و طعام بالاى گلو گره گردد سن شباب باشد زلو بقفا بچسبانند و بهدانه عناب گل نيلوفر به عرق شاهتره جوشانيده شيره تخم مغز هندوانه شربت نيلوفر يا شربت بنفشه داخل كرده خاكشى پاشيده بنوشند روز دوم شيره خيارين عوض تخم هندوانه روز سوم شيره كاهو روز چهارم شيره مغز تخم كدوى شيرين نمايند چنانچه تبديل شيرجات معمول است و با آب گشنيز سبز و لعاب اسپغول فلوس خيارشنبر حل كرده براى تسكين ورم و ردع و تحليل غرغره نمايند . و اگر آب گشنيز نباشد عرق شاهتره در غرغره داخل كنند و ضماد جددار گيرد حضض مكى با آب گشنيز سوده براى ردع و تحليل بر موضع ورم نمايند غذا آب مونگ كچهرى ملائم و آتش جوز روز ديگر زهر مهره سوده پاشيده جهت تقويت قلب بنوشند . و اگر عطش بسيار و جوشش دهن بود و آب اندرون حلق نرود و هنگام شرب آب در گوش نخس و در حلق خلش باشد شيره مغز تخم هندوانه شيره عناب عرق شاهتره شربت نيلوفر به جاى زهر مهره دهند باز شيره تخم كاسنى افزايند و حضض مكى براى تحليل در دهن دارند و باز زلو چسبانند بعده مسهل مبارك فلوس خيارشنبر آلوى بخارزا ترنجبين گلقند دهند و تنزوى خطاكى سوده ضماد نمايند بعده اگر خشكى بسيار و عطش دوشوارى بلع و نخس به دستور باشد شكم ضفدع شكافته بر گلو بندند كه از گرمى تحليل نمايد و يا دهن سنگ پشت را روبروى دهن مخنوق گذارند كه به حرارت نفس او ورم خناق تحليل پذيرد و غرغره لعاب اسپغول گلاب آب برگ بارتنگ كنند و حبهاى جالى در دهن دارند و شيره كاسنى شيره عناب شيره مغز تخم كدو عرق كيورا زهر مهره شربت بنفشه بنوشند